โรคโซเกร็น หรือ โรคปากแห้ง ตาแห้ง

โรคโซเกร็น หรือ โรคปากแห้ง ตาแห้ง

โรคโซเกร็น ( Sjṏgren ‘s Syndrom / SS )  หรือ โรคปากแห้ง ตาแห้ง

เกิดจากภูมิคุ้มกันที่ผิดปกติ เป็นกลุ่มโรคชนิดภูมิคุ้มกันต่อต้านตนเอง โดยมีการอักเสบและเรื้อรังอย่างช้าๆ ในอวัยวะต่างๆของร่างกาย โดยเฉพาะต่อมมีท่อ เป็นกลุ่มโรคที่พบได้บ่อย แต่ยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิดโรคที่แน่ชัด ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ได้แก่ ปัจจัยทางพันธุกรรม ปัจจัยจากสภาวะแวดล้อมภายนอก และนอกจากนี้ กลุ่มโรคดังกล่าวมักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย อายุระหว่าง 30-40 ปี ส่งผลให้อาจมีความเกี่ยวเนื่องกับฮอร์โมนเพศ ร่วมด้วย

 

อาการของการเกิดโรค

อาการที่สำคัญ ที่พบในโรคโซเกร็น หรือ โรคปากแห้ง ตาแห้ง  ด้วยการทำงานของภูมิคุ้มกันในร่างการที่ผิดปกติ ส่งผลให้เม็ดเลือดขาวเข้าสู่ต่อมน้ำลายหรือต่อมน้ำตา จนต่อมดังกล่าวเกิดการอักเสบ และมีขนาดโตขึ้น ทำให้เกิดอาการตึงบริเวณต่อมเหล่านั้น (หรืออาจไม่มีก็ได้) เกิดเป็นพังผืด และไม่สามารถผลิตน้ำลายหรือน้ำตา ออกมาทำหน้าที่หล่อลื่น และให้ความชุ่มชื่นต่อเยื่อบุในช่องปากและเยื่อบุรอบตา ทำให้ผู้ป่วยที่เป็นโรคมีการแสดงอาการออกมาภายนอกอย่างเห็นได้ชัดอยู่ 3 ลักษณะ ได้แก่

  1. ตาแห้ง
  2. กระจกตาและเยื่อบุตาขาวอักเสบจากความแห้ง
  3. ปากแห้ง

   อาการดังกล่าวอาจส่งผลต่อระบบการทำงานของอวัยวะนอกต่อมอื่นๆ ร่วมด้วยได้ เช่น มีไข้ต่ำ ๆ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามข้อ กล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นต้น ทั้งนี้ เพื่อทราบสภาวะการเกิดโรคโซเกร็นที่แน่ชัด ควรปรึกษาแพทย์ ประกอบกับผลการวินิจฉัยโรค  เพื่อทำการรักษาอย่างถูกต้องต่อไป

 

การดูแลตนเองเมื่อเกิดอาการและวิธีป้องกันการเกิดสภาวะแทรกซ้อน

สภาวะตาแห้ง
1. หลีกเลี่ยงการใช้สายตาจ้องหรือเพ่งทำงานนานๆ ควรมีการพักสายตาเป็นช่วงๆ
2. หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่อากาศเย็นหรือแห้งเป็นเวลานานๆ
3. ป้องกันตาจากการถูกฝุ่น แดด ลม หรือควัน
* การทดแทนน้ำตา ด้วยการใช้น้ำตาเทียม *  มีความสำคัญต่อผู้ที่มีสภาวะตาแห้ง แต่ถ้าใช้บ่อยมากจนเกิดไป บางรายเกิดการระคายเคืองตา จากสารกันบูดในน้ำตาเทียมได้ จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาแนวทางการรักษาต่อไป

สภาวะปากแห้ง
1. หมั่นรักษาสุขลักษณะภายในช่องปากอย่างเคร่งครัด
2. ดื่มน้ำหรือจิบน้ำบ่อยๆ ในระหว่างวัน, ควรดื่มนม  โยเกิร์ต เพื่อเสริมสร้างแคลเซียมป้องกันฟันผุ
3. รับประทานอาหารที่มีรสชาติปกติ เลี่ยงอาหารรสหวาน เผ็ด และเปรี้ยว
4. ชนิดของอาหารควรนิ่มหรือเป็นของเหลว งดอาหารแห้งและกรอบ
5. งดสูบบุหรี่ รวมทั้งเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ชา และกาแฟ
6. เคลือบริมฝีปากด้วยวาสลิน เพื่อเพิ่มความชุ่มชื่น
7. เคี้ยวหมากฝรั่งหรือลูกอมที่ไม่มีรสหวานหรือน้ำตาล เพื่อกระตุ้นการทำงานของต่อมน้ำลาย

 

หลักการรักษา

กลุ่มอาการของโรคโซเกร็น หรือ โรคปากแห้ง ตาแห้ง ยังคงเป็นโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายได้ หลักสำคัญ ของการรักษาโรคนี้จึงเป็นการรักษาตามอาการแห้งที่เกิดขึ้นตามอวัยวะต่างๆ และป้องกันการเกิดสภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นจากความแห้งเหล่านั้น เช่น การใช้คอร์ติโคสเตียรอยด์และยากดภูมิคุ้มกัน จะใช้รักษาในกรณีที่มีอาการรุนแรงและพบการอักเสบในอวัยวะนอกต่อมเท่านั้น เป็นต้น

C

 

ศูนย์จักษุ โรงพยาบาลธนบุรี


บทความที่เกี่ยวข้อง


ศูนย์รักษาเฉพาะทาง